Anaksagoras'a göre insan, aklı olduğu için akıllıdır; çünkü el ilk alettir ve bütün aletlerin ilkörneğidir.
Kant'a göre de el, dışarıya uzamış beyindir. Engels'e göre "tüylü atalarımız dikey yürümeyi önce bir kural, sonra bir zorunluk olarak kabul etmişlerse, bunun nedeni ön ayaklarının ayaklıktan başka bir işi yapmak zorunda kalmış olmasıdır". Yine Engels'e göre "ilk taşın biçimlenmesiyle el, sınırlardan kurtulmuş ve özgürlüğüne kavuşmuştur. Artık başka hünerler de edinebilen el, sadece emek aleti değil, aynı zamanda emeğin ortaya koyduğu bir üründür. İnsan elinin Rafael'in tabloları ve Paganini'nin müziği gibi harikaları yaratacak bir yetkinliğe erişebilmesi, ancak emek aracılığıyla ve gittikçe daha başka hareketleri yapmaya alışması ve bu alışkanlıklarını kalıtım youluyla kendinden sonraki kuşaklara geçirmesiyle olmuştur..." Elin kazandığı özellikler, hem vücudun bütün öteki organlarını etkilemiş ve yararlandırmış, hem de insanın toplumsallaşmasını sağlamıştır.  |
